Çocukluk çağı konuşma apraksisi (CAS), konuşma için gerekli hareketlerin planlanması ve programlanmasıyla ilişkili bir motor konuşma bozukluğudur. Ancak bazı özellikleri diğer konuşma sesi bozukluklarıyla örtüşebildiği için ayırıcı değerlendirme dikkat gerektirir. Güncel klinik kaynaklarda tek bir belirtiyle CAS tanısı koymanın doğru olmadığı özellikle vurgulanır.
Hangi özellikler dikkat çekebilir?
Tekrarlanan kelime veya hecelerde tutarsız ses hataları, sesler ve heceler arasındaki geçişlerde kopukluk veya uzama ve kelime vurgusunda alışılmadık örüntüler klinisyenin dikkat edebileceği özellikler arasındadır. Ancak bu özellikler her çocukta aynı şiddette görülmez ve tek başına tanı için yeterli değildir.
Apraksi ile artikülasyon bozukluğu aynı şey mi?
Hayır. Konuşma sesi bozukluklarında hata örüntüleri daha tutarlı olabilirken CAS'da motor planlama güçlüğüne işaret eden tutarsızlıklar ve prosodi özellikleri daha belirgin olabilir. Ayrıca bazı çocuklarda birden fazla konuşma veya dil bozukluğu aynı anda bulunabilir.
Değerlendirmede ne yapılır?
Konuşma örnekleri farklı görevlerde incelenir; tek sözcük, çok heceli sözcük, tekrar ve bağlantılı konuşma gibi durumlarda doğruluk, tutarlılık, hız, akıcılık ve vurgu değişimleri gözlenebilir. Dinamik değerlendirmede terapistin verdiği ipuçlarının üretimi nasıl değiştirdiğine de bakılabilir. İşitme, dil gelişimi ve eşlik eden motor veya nörolojik özellikler gerektiğinde değerlendirmeye dahil edilir.
Neden uzman değerlendirmesi önemli?
CAS ile diğer konuşma sesi bozukluklarının ayrımı bazen karmaşık olabilir. Bu nedenle değerlendirme, çocuğun yalnızca “bazı sesleri söyleyememesi” üzerinden değil, konuşma motor planlaması ve genel iletişim profili üzerinden yapılmalıdır.